سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
344
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
توضيح آيات لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّساءَ ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ خطاب بمردها است كه براى شما گناهى نيست كه زنان خود را طلاق دهيد پيش از آنكه با آنها نزديكى كرده باشيد . مس كنايه از جماع است و اين آيه راجع به حكم طلاق است از جهت تعيين مهر و عدم تعيين . أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً وَ مَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ كه در جايى كه زن را طلاق داديد و مهرى براى وى تعيين ننموديد و قبل از مقاربت و نزديكى او را طلاق داديد بايستى وى را بهرهمند گردانيد اين است كه فرموده وَ مَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ كه در چنين موردى هر كس به قدر وسع و استطاعت بطور متعارف عرفى بهرهاى براى زن تعيين نمايد . حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ بعضى از مفسرين گفتهاند بقرينه اينكه حق را تخصيص بنيكوكاران ميدهد استحباب استفاده مىشود و معلوم مىشود اين حكم قطعى و بتى نيست بلكه لازمه نيكوكارى و احسان اين است كه و لو اينكه با زن لمسى و مقاربتى واقع نشده و نيز مهرى تعيين نكرده همين قدر كه نكاحى واقع گرديده در مورد طلاق هر كسى به قدر استطاعت خود بايستى احسانى در باره زن بكند . و نيز چنانچه تفسير شده نفى جناح اشاره بعدم التزام مهر است پس به اين دو قرينه كه در اول آيه نفى حرج نموده در مورد اين قسم از طلاق كه مهرى تعيين نشده و نيز مقاربتى واقع نگرديده و در آخر آيه حق را اختصاص بنيكوكاران داده معلوم مىشود در اين قسم از طلاق الزامى بر مرد نيست كه حتما احسانى در باره زن نمايد آرى لازمه نيكوكارى اين است كه در اين مورد هر كسى به قدر استطاعت احسانى در باره زن بكند